Stany lękowe mogą być subtelne… ale potrafią też wejść w nasze życie z ogromną siłą. Wiem, jak bardzo potrafią przytłoczyć — widzę to każdego dnia w gabinecie.
Moim celem jest to, abyś poczuła się zaopiekowana, wysłuchana i przede wszystkim… świadoma tego, co się z Tobą dzieje.
Objawy fizyczne stanów lękowych — co może dziać się z Twoim ciałem?
Najczęstszymi objawami lęku, które widzę u moich pacjentek są:
-
ściski w klatce piersiowej, kłucia, wrażenie „guli w gardle”,
-
przyspieszone bicie serca, kołatania, poczucie „zaraz zemdleję”,
-
zawroty głowy, drżenia, uderzenia gorąca lub zimne poty,
-
nudności, bóle brzucha, biegunki,
-
płytki oddech lub hiperwentylacja, uczucie braku powietrza,
-
napięcie mięśni, sztywność karku, migreny.
Badania pokazują, że objawy somatyczne bardzo często towarzyszą zaburzeniom lękowym, a ich intensywność może zmieniać się w zależności od poziomu stresu.
Co ważne: objawy te nie wynikają z „wyobrażania sobie”, ale z realnych reakcji układu nerwowego – mechanizmu walki/ucieczki uruchamianego przez lęk.
Objawy psychiczne i emocjonalne
Stany lękowe to nie tylko ciało. To również sposób, w jaki myślisz i odbierasz rzeczywistość.
Najczęściej obserwuję u pacjentek:
-
czarne scenariusze i katastroficzne przewidywania („a co jeśli wydarzy się najgorsze?”),
-
poczucie ciągłego zagrożenia, nawet bez realnej przyczyny,
-
trudność z koncentracją i pamięcią,
-
nadmierną czujność,
-
poczucie utraty kontroli nad sobą,
-
lęk przed krytyką, oceną, porażką,
-
natrętne myśli, których nie potrafią zatrzymać.
Badania wykazują, że w zaburzeniach lękowych dochodzi do aktywacji obszarów mózgu odpowiedzialnych za szybkie, automatyczne interpretowanie bodźców jako zagrożenia — nawet jeśli obiektywnie go nie ma.
To dlatego lęk jest emocją tak intensywną i trudną do zatrzymania.
Kiedy stan lękowy staje się zaburzeniem?
Nie każdy lęk jest zaburzeniem — lęk sam w sobie jest naturalną emocją. Problem pojawia się wtedy, gdy zaczyna sterować Twoim życiem.
5 sygnałów, że powinnaś zwrócić się po pomoc
Jeśli doświadczasz:
-
Objawów lęku kilka razy w tygodniu lub codziennie,
-
Unikasz sytuacji, które wcześniej nie były dla Ciebie trudne,
-
Twój sen, apetyt lub koncentracja wyraźnie się pogorszyły,
-
Lęk blokuje Cię przed działaniem (np. zmianą pracy, studiami, obowiązkami),
-
Masz poczucie, że „nie panujesz nad sobą” — to są pierwsze sygnały, że warto skorzystać ze wsparcia specjalisty.
Jest to znak, że powinnaś zacząć zastanawiać się nad udaniem się do psycholog.
Co ważne — badania potwierdzają skuteczność psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT) w leczeniu zaburzeń lękowych. Badania pokazują, że CBT jest jedną z najlepiej przebadanych i najbardziej skutecznych metod pracy z lękiem, osiągając średnie do dużych efektów terapeutycznych w wielu rodzajach zaburzeń lękowych.
Dlaczego objawy lęku są tak intensywne? Co mówią o tym badania?
Mechanizm „walki lub ucieczki” i jego wpływ na objawy
W stanach lękowych organizm zachowuje się tak, jakby groziło Ci realne niebezpieczeństwo. Układ nerwowy podnosi poziom kortyzolu i adrenaliny, co prowadzi do szeregu reakcji fizycznych — od duszności po kołatania serca.
To dlatego czujesz, jakby coś było „naprawdę nie tak”, mimo że obiektywnie jesteś bezpieczna.
Badania CBT wskazują, że jednym z kluczowych elementów terapii jest zmiana interpretacji tych objawów, ponieważ to właśnie katastroficzne myśli wzmacniają reakcję fizjologiczną (Hofmann et al., 2012)
Dlaczego lęk potrafi dominować codzienność?
Długotrwały stres i napięcie mogą prowadzić do:
-
zaburzeń koncentracji,
-
wyczerpania psychicznego,
-
spadku energii,
-
większej wrażliwości na bodźce.
Badania potwierdzają, że przewlekły stres zwiększa podatność na rozwój zaburzeń lękowych oraz nasila objawy somatyczne i emocjonalne związane z lękiem.
Q&A — najczęściej zadawane pytania
1. Czy objawy lęku mogą wyglądać jak choroba serca?
Tak — duszności, kołatania, ucisk w klatce piersiowej często mylone są z problemami kardiologicznymi. To typowa reakcja lękowa.
2. Czy lęk może powodować biegunkę lub nudności?
Tak, układ pokarmowy reaguje bardzo silnie na stres i lęk.
3. Jak odróżnić zwykły stres od stanu lękowego?
Lęk jest bardziej intensywny, długotrwały i utrudnia codzienne funkcjonowanie.
4. Czy terapia naprawdę pomaga?
Tak — liczne metaanalizy potwierdzają wysoką skuteczność CBT w leczeniu zaburzeń lękowych.
5. Czy można pozbyć się lęku całkowicie?
Lęk jest naturalną emocją, ale można nauczyć się nad nim panować i znacząco obniżyć jego intensywność.
6. Czy leki są konieczne?
Nie zawsze. W wielu przypadkach sama psychoterapia CBT przynosi bardzo dobre efekty.
7. Czy lęk może wrócić?
Może — ale wyposażona w odpowiednie narzędzia szybciej odzyskasz równowagę.
8. Czy objawy fizyczne są groźne?
Zazwyczaj nie — chociaż mogą być bardzo nieprzyjemne, wynikają z reakcji stresowej.
Podsumowanie
Stany lękowe mogą manifestować się zarówno w ciele, jak i w myślach. Objawy te nie są oznaką słabości – są naturalną odpowiedzią organizmu na stres i przeciążenie. Kluczem jest świadomość, zrozumienie mechanizmu lęku oraz korzystanie ze wsparcia, kiedy objawy zaczynają dominować nad życiem.
Badania jednoznacznie pokazują, że odpowiednia terapia – szczególnie CBT – daje bardzo dobre efekty i realnie pomaga odzyskać równowagę.